Zmiana przepisów w Ratownictwie Medycznym – wyjaśniamy, co się zmieniło
Zgoda pacjenta, obowiązek pomocy i możliwość stosowania przymusu to odrębne zagadnienia. Osoba udzielająca pierwszej pomocy powinna działać proporcjonalnie, bezpiecznie i w granicach swoich umiejętności, a wątpliwości przekazać dyspozytorowi.
Ten poradnik porządkuje temat „Zmiana przepisów w Ratownictwie Medycznym – wyjaśniamy, co się zmieniło” z perspektywy osoby, która ma rozpoznać zagrożenie, wykonać bezpieczne czynności i przekazać najważniejsze informacje dyspozytorowi.
Co warto wiedzieć o tym zagadnieniu?
Część prawna ma charakter edukacyjny. W konkretnym zdarzeniu znaczenie mają stan pacjenta, pilność, zakres kompetencji oraz aktualne przepisy; przy zagrożeniu najpierw należy zapewnić bezpieczeństwo i uruchomić właściwe służby.
7 maja 2025 r. prezydent RP podpisał nowelizację ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym (PRM). To przełomowa zmiana – od teraz osoby bez wykształcenia medycznego mogą podawać leki ratujące życie z zasobów własnych chorego.
Oznacza to, że jeśli jesteś świadkiem np. ataku astmy, hipoglikemii czy wstrząsu anafilaktycznego – możesz bez obaw sięgnąć po leki poszkodowanego i pomóc mu skutecznie.
To ogromny krok w kierunku większego bezpieczeństwa i odwagi w działaniu świadków zdarzeń.
Po zmianach, definicja pierwszej pomocy brzmi:
️ „Pierwsza pomoc – zespół czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia, w tym również z wykorzystaniem wyrobów medycznych, wyposażenia wyrobów medycznych, systemów i zestawów zabiegowych (…) oraz produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza dopuszczonych do obrotu na terytorium RP.” (Art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o PRM)
Co to oznacza w praktyce? Nowa definicja jasno precyzuje, że pierwsza pomoc obejmuje nie tylko czynności ratownicze, ale też użycie leków i sprzętu medycznego, jeśli są dostępne – np. adrenaliny, glukagonu czy inhalatora.
Zgodnie z art. 26 Kodeksu karnego – osoba udzielająca pomocy działa w granicach prawa, jeśli jej celem jest ratowanie życia lub zdrowia. Oznacza to, że:
✅ możesz podjąć działanie nawet bez wykształcenia medycznego, ✅ nie grożą Ci konsekwencje, jeśli działasz w dobrej wierze, ✅ liczy si ę intencja ratowania życia, nie perfekcja wykonania.
Krótko mówiąc – lepiej zrobić coś, niż nic, a nowe przepisy dają Ci ku temu jasną ochronę prawną.
Dzięki nowelizacji możesz bez obaw pomóc choremu, korzystając z jego własnych leków:
➡️ Te sytuacje wymagają natychmiastowej reakcji – a dzięki nowym przepisom możesz ją podjąć bez obaw o konsekwencje.
Bezpieczne działanie krok po kroku
- Oceń zdolność do kontaktu.Sprawdź, czy osoba rozumie sytuację i konsekwencje decyzji.
- Wyjaśnij proponowaną pomoc.Używaj prostego języka i respektuj prywatność.
- Działaj w nagłym zagrożeniu.Przy braku reakcji wykonuj niezbędne czynności ratujące życie i wezwij pomoc.
- Nie eskaluj.Nie używaj siły dla wygody ani w celu wymuszenia zgody.
- Wezwij właściwe służby.Przy agresji, zaburzeniach świadomości lub zagrożeniu zapewnij wsparcie 112.
- Zapisz fakty.Odnotuj czas, obserwacje, przekazane informacje i działania, bez oceniania intencji.
Kiedy sytuacja jest pilna?
- bezpośrednie zagrożenie życia
- brak zdolności do świadomego kontaktu
- agresja lub broń
- małoletni bez opiekuna
- spór o zgodę przy pilnym stanie
Jeżeli osoba nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, rozpocznij RKO i użyj AED.
Czego nie robić?
- traktowanie każdej odmowy jako zgody domniemanej
- samodzielne stosowanie przymusu
- udzielanie gwarancji prawnych
- brak wezwania służb
- publikowanie danych lub nagrań
Dlaczego ten wpis nie zawiera historii pacjenta?
To materiał prawny. Jego jakość zależy od zgodności z aktualnym stanem prawnym i poprawnego rozdzielenia pierwszej pomocy od świadczeń medycznych, a nie od dopisywania fikcyjnego przypadku klinicznego.
Kontrola jakości: Przed publikacją należy potwierdzić datę aktu prawnego, zakres adresatów i wyjątki. W sytuacji nagłej priorytetem pozostaje bezpieczeństwo, wezwanie 112/999 i działanie w granicach własnych umiejętności.
FAQ — Zmiana przepisów w Ratownictwie Medycznym – wyjaśniamy, co się zmieniło
1. Co jest najważniejsze w temacie: Zmiana przepisów w Ratownictwie Medycznym – wyjaśniamy, co się zmieniło?
2. Od czego zacząć pierwszą pomoc?
3. Kiedy należy zadzwonić pod 112 lub 999?
4. Czy można czekać, aż objawy same ustąpią?
5. Jakie informacje przekazać dyspozytorowi?
6. Czy trzeba mieć specjalistyczny sprzęt?
7. Czy można podawać leki?
8. Co zrobić przy utracie przytomności?
9. Czy poszkodowanego można zostawić samego?
10. Czy wolno podać wodę lub jedzenie?
11. Jak ograniczyć ryzyko błędu?
12. Czy objawy mogą wrócić po chwilowej poprawie?
13. Czy zasady są takie same u dzieci i dorosłych?
14. Co zrobić, gdy nie znam diagnozy?
15. Czy można nagrywać zdarzenie?
16. Jak długo obserwować poszkodowanego?
17. Czy rękawiczki są konieczne?
18. Co zrobić, jeśli miejsce nie jest bezpieczne?
19. Czy jednorazowe szkolenie wystarczy?
20. Jak ćwiczyć zagadnienie „Zmiana przepisów w Ratownictwie Medycznym – wyjaśniamy, co się zmieniło”?
Wiedza jest ważna, ale pewność daje praktyka
Na szkoleniu ćwiczymy ocenę stanu, wezwanie pomocy, RKO, AED oraz scenariusze dopasowane do realnych zagrożeń uczestników.
Materiał edukacyjny nie zastępuje indywidualnej porady medycznej ani prawnej. W stanie nagłym dzwoń pod 112 lub 999 i wykonuj polecenia dyspozytora.
